تشکیل شرکت های نوپا و دانش بنیان
ایران در زمینه سیر علمی و تکنولوژی های نوین و اتکا به تخصص جوانان موفق
ایران در سالهای اخیر پیشرفت قابلتوجهی در ایجاد و رشد شرکتهای دانشبنیان و استارتآپها داشته است. این حرکت عمدتاً با تکیه بر نیروی جوان، متخصص و خلاق کشور رقم خورده و چشمانداز روشنی پیش روی آن ترسیم شده است.
پیشرفت چشمگیر در آمار و ابعاد اقتصادی
شاخصهای کلیدی در سالهای اخیر، رشد سریع اکوسیستم دانشبنیان ایران را نشان میدهند:
- تعداد و رشد: تعداد شرکتهای دانشبنیان فعال در ایران از مرز ۱۰,۰۰۰ شرکت عبور کرده و تا اواسط سال ۱۴۰۳ به ۱۰,۰۳۲ شرکت رسیده است.
- درآمد و فروش: درآمد این شرکتها رشد چشمگیری داشته و به بیش از ۱۸ میلیارد دلار رسیده است. پیشبینی میشود سهم آنها در تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور تا سال ۲۰۲۸ میلادی به ۷ درصد برسد.
- اشتغالزایی: این شرکتها نزدیک به نیم میلیون متخصص را مشغول به کار کردهاند.
- بازار سرمایه: ۱۰۹ شرکت دانشبنیان در بورس اوراق بهادار تهران پذیرش شدهاند و مجموع درآمد آنها به ۷ میلیارد دلار میرسد.
این شاخصها نشاندهنده تحقق بخشی از اهداف کلان کشور در گذار به سمت اقتصادی دانشبنیان است.
تکیه بر تخصص جوانان: موتور محرک اصلی
بخش عمدهای از این موفقیت، مدیون سرمایهگذاری بر روی جوانان متخصص و تحصیلکرده کشور است.
- ترکیب اشتغال: بیش از ۶۰ درصد اشتغال ایجادشده در شرکتهای دانشبنیان مربوط به نیروهای دانشگاهی و متخصص است که این اکوسیستم را به یکی از مهمترین مقصدهای شغلی برای جوانان تحصیلکرده تبدیل کرده است.
- نقش محوری جوانان: جوانان به عنوان نیروی خلاق، نوآور و پرانرژی، نهتنها کارکنان اصلی این شرکتها هستند، بلکه بسیاری از شرکتها توسط خود آنها بنیانگذاری شده و اداره میشوند. این موضوع از اهمیت ویژهای در سیاستگذاریهای کشور برخوردار است.
حمایتهای نظاممند دولت
دولت ایران با ایجاد یک چارچوب قانونی و حمایتی گسترده، زمینه را برای رشد این شرکتها فراهم کرده است.
- قوانین بالادستی: قوانینی مانند «قانون حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان» (مصوب ۱۳۸۹) و «قانون جهش تولید دانشبنیان» (مصوب ۱۴۰۱)، چارچوب اصلی حمایت از این شرکتها را تشکیل میدهند.
- اقدامات عملی: این حمایتها شامل موارد متنوعی از جمله معافیتهای مالیاتی و گمرکی (تا ۱۵ سال)، ارائه تسهیلات مالی و وامهای کمبهره، حمایت از صادرات محصولات دانشبنیان و تسهیل فرآیند ثبت و حفاظت از مالکیت فکری است.
- مسیرهای تازه: دولت برنامههایی مانند طراحی نقشه راه صادرات دیجیتال توسط اتاق بازرگانی ایران را برای کمک به ورود شرکتها به بازارهای جهانی در دستور کار دارد.
چشمانداز و اهداف آینده
افقهای پیشرو برای اقتصاد دانشبنیان ایران روشن و بلندپروازانه است. اهداف کلیدی عبارتند از:
- در سطح ملی: افزایش سهم شرکتهای دانشبنیان در اقتصاد کشور (GDP) از رقم فعلی حدود ۲.۸ درصد به ۷ درصد تا سال ۲۰۲۸. برنامهریزی برای رشد ۱۰۰ درصدی تعداد شرکتهای دانشبنیان حاضر در بازار سرمایه تا پایان سال ۱۴۰۳ (مارس ۲۰۲۵) نشاندهنده عزم جدی برای توسعه این بازار است.
- راهبردهای توسعه: برنامهها بر افزایش صادرات محصولات دانشبنیان، تجاریسازی هرچه بیشتر ایدههای نو و ایجاد و تقویت شرکتهای غزال (شرکتهایی با رشد سریع و پایدار) متمرکز است تا ضمن جهش صادراتی، اقتصاد دانشبنیان را متحول کنند.
- تمرکز بر فناوریهای نوین: سرمایهگذاری و توسعه در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، فناوری نانو، زیستفناوری و فناوری اطلاعات (ICT) در اولویت است. برنامههای ملی متعددی برای تقویت جایگاه ایران در این فناوریهای کلیدی تدوین شده است.
- هدف راهبردی: در نهایت، تمام این تلاشها در راستای تحقق هدف سند چشمانداز ۱۴۰۴ است که ایران را به کشوری توسعهیافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه تبدیل میکند.
موانع پیشرو
با وجود پیشرفتها، این مسیر بدون چالش نیست. اصلیترین موانع عبارتند از:
- موانع اقتصادی و مالی: محدودیتهای مالی و کمبود منابع، بهویژه برای شرکتهای نوپا (استارتآپها) که ۶۷ درصد شرکتها را تشکیل میدهند، بزرگترین چالش است. عدم دسترسی کافی به سرمایههای پرریسک (ونچر کپیتال)، بازار سرمایه و اعتبارات کافی از موانع اصلی رشد این شرکتها، بهویژه در مراحل اولیه، به شمار میرود.
- بازار و قانون: محدودیت در دسترسی به بازارهای خارجی به دلیل تحریمهای بینالمللی، پیچیدگیهای مقرراتی و سیاسی، نواقص در اجرای کامل قوانین حمایتی و فضای نابرابر رقابتی از دیگر چالشهای جدی هستند.
سخن پایانی
ایران در مسیر تحقق اقتصاد دانشبنیان و استفاده از ظرفیتهای علمی و تخصصی جوانان خود، گامهای بلندی برداشته است. با وجود موانع جدی، رشد مستمر تعداد و درآمد شرکتها، هدفگذاریهای دقیق و توجه ویژه به فناوریهای نوین، همگی نویددهنده چشماندازی روشن برای این زیستبوم است.
اگر این مطلب را پسندیدید لطفا بر روی دکمه لایک کلیک کنید :