اقلیم‌شناسی و علوم زمین

اقلیم‌شناسی مطالعه آب و هوا و چگونگی تغییرات آن در طول زمان است. این علم به مردم کمک می‌کند تا شرایط جوی را که باعث الگوهای آب و هوایی و تغییرات دما در طول زمان می‌شوند،

همه چیز به یک جا مربوط می‌شود (اصل مکان)
جغرافیا اول از همه می‌پرسد: «این کجاست؟» و بعد می‌پرسد: «چرا اینجاست؟» مثلاً چرا بیشتر شهرهای بزرگ کنار دریا یا رودخانه ساخته شده‌اند؟ یا چرا یک نوع خاص از گیاه فقط در یک منطقه خاص رشد می‌کند؟ جغرافیا به ما نشان می‌دهد که هر چیزی روی زمین، یک «نشانی» دقیق دارد و دلیل جالبی برای نشستن در آن نقطه وجود دارد. در واقع، اگر ندانید یک پدیده کجا واقع شده، اصلاً نمی‌توانید آن را در جغرافیا مطالعه کنید.

۲. طبیعت به ما اجازه می‌دهد، ما انتخاب می‌کنیم (انسان و محیط)
خیلی قدیم‌ها فکر می‌کردند انسان کاملاً اسیر دست طبیعت است، اما امروز می‌دانیم که اینطور نیست. طبیعت به ما امکانات می‌دهد؛ مثلاً یک منطقه گرم است، یک منطقه سرد، یکجا باران زیاد می‌بارد و یکجا کم. اما این ما هستیم که تصمیم می‌گیریم چطور با این شرایط کنار بیاییم. مثلاً در مناطق گرم، بعضی‌ها خانه‌های کولردار و بعضی‌ها خانه‌های بادگیر می‌سازند. از طرف دیگر، کارهای ما هم روی طبیعت اثر می‌گذارد؛ مثل وقتی که جنگل‌ها را نابود می‌کنیم و خودمان باعث سیل یا گرم‌تر شدن هوا می‌شویم.

۳. همه چیز از انرژی خورشید شروع می‌شود (موتور اصلی اقلیم)
شاید باورتان نشود، اما موتور اصلی تمام آب‌وهواهای زمین، خورشید است. خورشید به زمین می‌تابد و آن را گرم می‌کند، اما زمین مقداری از این گرما را پس می‌زند و مقداری را نگه می‌دارد. اگر این تعادل به هم بخورد، مثلاً گازهای گلخانه‌ای زیاد شوند، مثل این می‌ماند که یک پتو روی زمین بیندازیم و هوا خیلی گرم‌تر می‌شود. پس هر چیزی که در آب‌وهوا می‌شود (باد، باران، گرما و سرما) در اصل از همین بازی «گرم گرفتن و پس دادن» خورشید ناشی می‌شود.

۴. گرما که زیاد شود، هوا راه می‌افتد (باد و جریان هوا)
چرا همیشه باد می‌وزد؟ چون خورشید نزدیک خط استوا را خیلی داغ می‌کند و هوای داغ سبک است و بالا می‌رود، اما در قطب‌ها هوا سرد و سنگین است و پایین می‌آید. این رفت و آمد هوا برای پر کردن جای خالی، همان بادهایی را درست می‌کند که باران و طوفان را به همراه می‌آورند. به خاطر همین جریان‌های بزرگ هوایی است که می‌دانیم چرا در بعضی از نقاط زمین همیشه بارانی است و در بعضی نقاط، همیشه خشک و بیابانی.

۵. در طبیعت، همه چیز به هم وصل است (قانون زنجیره‌ای)
یعنی اگر یک جای کار را تغییر دهید، بقیه جاها هم تغییر می‌کنند. بهترین مثال، چرخه آب است: آب دریا بخار می‌شود، ابر می‌شود، روی کوه‌ها باران می‌بارد، به رودخانه تبدیل می‌شود و دوباره به دریا برمی‌گردد. حالا اگر دما فقط یک درجه بالا برود، برف قطب‌ها زودتر آب می‌شود، آب دریاها بالا می‌آید و سرنوشت شهرهای ساحلی عوض می‌شود. پس در جغرافیا، هیچ پدیده‌ای را تنها نگاه نمی‌کنیم و همیشه به دنبال زنجیره تأثیرات آن هستیم.

۶. بزرگ‌نمایی و کوچک‌نمایی درست، خیلی مهم است (اصل مقیاس)
یک اصل خیلی کاربردی این است که باید بدانیم به چه چیز با چه دیدی نگاه می‌کنیم. گاهی باید جهان را درشت ببینیم (مثلاً آب و هوای کل کره زمین) و گاهی باید ریزبینی کنیم (مثلاً آب و هوای یک باغچه کوچک). اتفاقی که در حیاط خلوت خانه‌تان می‌افتد، ممکن است هیچ ربطی به تغییرات اقلیم جهانی نداشته باشد. به همین خاطر، دانشمندان زمین را به مناطق مختلف (گرمسیری، معتدل، سردسیر) تقسیم کرده‌اند تا بتوانند هر منطقه را با همان زوم مناسب خودش بررسی کنند و قضاوت اشتباه نکنند.